Ontdekking van de kosmische peuters!

Wetenschappers hebben met de Euclid-ruimtetelescoop 31 extreem verre quasars ontdekt, de heldere kernen van sterrenstelsels. Deze ontdekking is bijzonder, omdat het de eerste keer is dat quasars op zulke grote afstanden zijn waargenomen. Twee van deze kernen schenen toen het heelal pas 670 miljoen jaar oud was, wat ongeveer 5 procent van de huidige leeftijd van het heelal vertegenwoordigt. De quasars bevinden zich op meer dan 13 miljard lichtjaar afstand van de aarde.

De bevindingen zijn gepubliceerd in het wetenschappelijke tijdschrift Astronomy & Astrophysics en zijn het resultaat van een samenwerking met Nederlandse wetenschappers. Quasars zijn de helderste objecten in het universum en kunnen stralen met de helderheid van maar liefst 1 biljoen sterren. Ze ontstaan wanneer een superzwaar zwart gat in het centrum van een sterrenstelsel veel materiaal aantrekt, wat leidt tot enorme hoeveelheden vrijgekomen energie.

Wetenschappers zijn al jarenlang op zoek naar de verste quasars om te begrijpen wat er gebeurde tijdens de vroege stadia van het heelal. Daming Yang, een onderzoeker van de Sterrewacht van de Universiteit Leiden, benadrukt dat deze quasars uit de kindertijd van het heelal dateren. Door ze te bestuderen, hopen ze meer inzicht te krijgen in de snelle groei van sterrenstelsels en zwarte gaten, een groot vraagstuk in de astrofysica.

De onderzoekers hebben ook ontdekt dat de op een na verste quasar zich bevindt in een sterrenstelsel dat rijk is aan as en stof, en dat in hoog tempo nieuwe sterren vormt. Dit biedt nieuwe inzichten in de eerste sterrenstelsels en hun invloed op de omgeving. Met de gegevens van de Euclid-telescoop verwachten de wetenschappers nog honderden verre kernen te ontdekken, waaronder quasars die bestonden toen het universum maximaal 640 miljoen jaar oud was. De Euclid-ruimtetelescoop, gelanceerd in 2023, heeft al eerder opmerkelijke beelden van het heelal geleverd, waaronder een foto met meer dan 50.000 sterrenstelsels.