Wie draait hier de knoppen?

De plannen van landbouwminister Jaimi van Essen zijn ingrijpend en de cijfers zijn duidelijk. Na jaren van aanmodderen is het tijd voor actie. Maar die actie doet pijn. Boeren in Nederland moeten duurzamer en lokaler gaan werken. Voor velen betekent dit minder koeien of meer grond kopen. En in de buurt van kwetsbare natuur moet de stikstofuitstoot drastisch omlaag.

Het stikstofpakket dat het kabinet presenteert, is geen gemakkelijke weg. De natuur in Nederland lijdt onder verdroging, klimaatverandering en een overschot aan stikstof. Dit heeft gevolgen voor de economie. Projecten die de natuur nog verder verslechteren, krijgen geen vergunning. Boeren die willen uitbreiden of verduurzamen, worden tegengehouden. Nederland zit op slot, maar dat moet nu veranderen, zegt Van Essen.

De minister belooft ruimte voor vergunningverlening, maar niet iedereen zal dat zo ervaren. Het stikstofpakket bevat vergaande maatregelen. Veel boeren zien geen andere keuze dan te stoppen. Het kabinet stelt een maximum van 2,6 koeien per hectare in. Voor sommige boeren is dat een flinke financiële opgave.

De stikstofuitstoot moet in Nederland met maximaal 46 procent omlaag in 2035. Bij kwetsbare natuurgebieden komt daar nog eens 20 procent bovenop. Boeren mogen zelf bepalen hoe ze hun doelen halen, maar de eindbestemming is door het kabinet uitgestippeld. Velen zullen onderweg stranden.

Toch zijn er ook zoete voorstellen. Er komt extra geld om boeren te helpen bij de veranderingen. Het kabinet wil afspraken maken met supermarkten, zodat biologische boeren hun producten kunnen verkopen. Maar minister Van Essen waarschuwt: de plannen kunnen niet worden uitgekleed. Dit pakket werkt alleen als geheel. De zoektocht naar politieke steun begint nu.