Wanneer de lucht dikker is dan het staal.

In een opmerkelijke wending is Tata Steel deze week voor het eerst in het strafrecht aangeklaagd. Dit kan grote gevolgen hebben, zeggen experts. Als het bedrijf schuldig wordt bevonden, kunnen er zware boetes, gevangenisstraffen voor bestuurders en zelfs een tijdelijke sluiting van de fabriek op de agenda staan. Maar of het zover komt, blijft de vraag.

Sjoerd Lopik, advocaat en onderzoeker milieurecht, legt uit dat de maximale boete kan oplopen tot 600 miljoen euro, wat hij "astronomisch" noemt. Toch is het vaak zo dat rechters lagere bedragen opleggen, vooral omdat er kritiek is dat boetes niet in verhouding staan tot de winsten die bedrijven maken door regels te negeren. Daarnaast kan Tata Steel ook verplicht worden om schadevergoeding te betalen aan omwonenden, wat de financiële druk verder kan verhogen.

Er zijn ook zorgen dat bestuurders in de gevangenis kunnen belanden. De maximale straf kan oplopen tot vijftien jaar, maar het bewijs dat een bestuurder iets had kunnen voorkomen, is vaak lastig te leveren. Juristen wijzen erop dat als er al veroordelingen zijn, deze meestal leiden tot korte of voorwaardelijke straffen, of zelfs taakstraffen.

De timing van deze vervolging is bijzonder, omdat Tata Steel momenteel hoopt op een subsidie van twee miljard euro van de overheid om te vergroenen. De regering heeft laten weten dat deze subsidie in gevaar kan komen door het strafrechtelijk onderzoek. Dit kan niet alleen de financiële situatie van het bedrijf beïnvloeden, maar ook zijn reputatie ernstig schaden.

Uiteindelijk zal het Openbaar Ministerie in november meer duidelijkheid geven over de aanklachten tegen Tata Steel en zijn bestuurders. Tot die tijd blijven de zorgen en onzekerheden over de toekomst van het staalbedrijf bestaan.