Politiek of Panna?

Eind juni 1998, midden in de formatie van het tweede paarse kabinet van PvdA, VVD en D66, vindt er ook een wereldkampioenschap voetbal plaats. De onderhandelaars Wim Kok en Els Borst hebben hun politieke werkzaamheden even onderbroken om naar de poulewedstrijd Nederland-Mexico te kijken. Op de foto zijn alleen zij tweeën te zien, waarbij Kok nog wat nerveus met zijn handen op de knieën zit, terwijl Borst een wat afstandelijke indruk maakt. Haar houding doet vermoeden dat ze zich afvraagt of dit allemaal wel zo nodig is, vooral als Kok tijdens een verhitte onderhandeling een WK-schorsing voorstelt.

Voor politici die sceptisch staan tegenover het WK, is deze periode een ware kwelling. Vooral als het Nederlands elftal ver komt in het toernooi, zullen ze uiteindelijk wel moeten meehossen met de Oranje-euforie. Deze euforie overstijgt vaak de sport en verbindt een gepolariseerde samenleving. In Den Haag gaat het op zulke momenten even over niets anders, en politici die zich in een hoekje terugtrekken, lopen het risico zichzelf politiek buitenspel te zetten.

Internationaal gezien kunnen EK- of WK-wedstrijden ook de orde der belangrijke zaken verstoren. Tijdens een Navo-top in Washington, waar Nederland en Engeland elkaar troffen in de halve finale van het Europees kampioenschap, zochten de nieuwe premiers Dick Schoof en Keir Starmer een zijkamertje om samen voetbal te kijken. De onwennigheid was voelbaar toen Engeland uit een strafschop de gelijkmaker scoorde, en Starmer zich snel verontschuldigde tegenover Schoof.

Terug naar het huidige WK, waar de oproepen tot een boycot door politieke schandalen in de schaduw zijn geraakt. Dit terwijl de herinneringen aan de boycot van het EK in 2012, vanwege de slechte behandeling van opposant Joelia Timosjenko in Oekraïne, nog vers in het geheugen liggen. Politici lijken soms wel zenuwachtige ouders die wachten op een belangrijk telefoontje van hun kind, en de druk om mee te doen aan de Oranje-euforie is dan ook groot.

In deze context is het duidelijk dat politieke durf soms ook betekent dat je moet meebewegen met de publieke emotie. De sportieve evenementen brengen mensen samen, en zelfs de meest sceptische politici kunnen niet om de kracht van de Oranje-hysterie heen.