Straf of geen straf, de jeugd blijft rebellerend!

Het kabinet heeft besloten om de maximale straffen voor jonge criminelen niet te verhogen. Dit betekent dat het eerdere plan om de jeugddetentie voor 14- en 15-jarigen die ernstige misdrijven plegen te verlengen, van de baan is. Dit besluit markeert een draai van het nieuwe kabinet ten opzichte van het beleid van het vorige kabinet-Schoof, dat vond dat de huidige jeugdstraf niet altijd paste bij de ernst van zware delicten.

D66-staatssecretaris Claudia van Bruggen van Rechtsbescherming heeft gekozen voor een andere aanpak. Zij stelt dat langere jeugddetentie geen oplossing biedt voor recidive en niet goed aansluit bij het pedagogische karakter van het jeugdstrafrecht. In een Kamerbrief verwijst ze naar onderzoek dat twijfels uitspreekt over de effectiviteit van hogere jeugddetentie voor jongeren onder de 16 jaar, en benadrukt dat internationale kinderrechten de nadruk leggen op ontwikkeling en resocialisatie.

Van Bruggen wijst ook op de negatieve gevolgen van detentie. Jongeren verliezen hun dagelijkse structuur, zoals school en sociale contacten, wat averechts kan werken. Het kabinet vreest bovendien een opstuwend effect: als de straffen voor de zwaarste jeugdzaken omhooggaan, kunnen ook jongeren die minder ernstige feiten plegen zwaarder worden gestraft. Dit zou de focus van het jeugdstrafrecht verschuiven naar hardere bestraffing, wat men juist wil voorkomen.

In Nederland bestaat al de mogelijkheid om jongeren van 16 jaar en ouder bij ernstige misdrijven als volwassenen te berechten. Dit biedt al ruimte voor een strenger optreden bij zware zaken. De keuze van het kabinet staat in contrast met Zweden, waar rechters nu 14-jarigen naar gevangenissen voor volwassenen kunnen sturen vanwege het toenemende bendegeweld.

Praktische bezwaren spelen ook een rol in deze beslissing. Het verhogen van de strafmaxima zou aanzienlijke extra kosten met zich meebrengen en er is al een tekort aan geschikte plaatsen in justitiële jeugdinrichtingen. Voorlopig blijft Nederland dus bij de bestaande regels: jongeren onder de 16 jaar kunnen bij zware misdrijven maximaal één jaar jeugddetentie krijgen.