Iedereen wil helpen, maar niet hier!

In Nederland heerst een grote verdeeldheid over de opvang van asielzoekers. Slechts een op de tien Nederlanders staat een asielzoekerscentrum (azc) in de eigen buurt of wijk toe, zoals blijkt uit een representatief onderzoek onder bijna 4700 mensen. Deze uitkomst benadrukt de gevoeligheid van het asielvraagstuk, waarbij meningen over opvanglocaties en de spreidingswet sterk uiteenlopen. Een gemeenschappelijk gevoel onder veel respondenten is echter het beperkte vertrouwen in gemeenten en het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA).

De meningen over de komst van nieuwkomers in Nederland zijn ook verdeeld. Van de respondenten is 38 procent (zeer) negatief, terwijl 31 procent (zeer) positief is en 30 procent neutraal. Bijna een derde van de ondervraagden vindt dat de opvang van asielzoekers idealiter buiten de Nederlandse grenzen moet plaatsvinden. Wat betreft het spreidingsbeleid is 43 procent positief, maar 37 procent is negatief. Dit laat zien dat er regionale verschillen zijn, met Noord-Holland als uitzondering waar meer mensen positief staan tegenover de spreidingswet.

De voorkeur voor de locatie van opvangcentra verschilt ook sterk. Een aanzienlijk deel, 32 procent, geeft de voorkeur aan opvanglocaties op grote afstand van woonwijken, terwijl slechts 9 procent het ziet zitten om een azc in de eigen buurt te hebben. Dit fenomeen, bekend als 'nimby' (not in my backyard), wordt door experts als begrijpelijk bestempeld. Hoogleraar Ira Helsloot stelt dat het belangrijk is om mensen enthousiast te maken over opvang in hun omgeving, en dat er compensatieregelingen nodig zijn om de zorgen over veiligheid te adresseren.

Er is ook een duidelijke voorkeur voor kleinschalige opvanglocaties, waarbij bijna een derde van de respondenten deze optie steunt. De samenstelling van de asielzoekersgroep speelt een cruciale rol in de steun. Kenniswerkers en arbeidsmigranten worden het meest verwelkomd, terwijl jonge, alleenstaande mannen en zogenoemde veiligelanders veel minder populair zijn. De succesvolle opvang van Oekraïners in 2022 wordt vaak genoemd als een positief voorbeeld, omdat deze kleinschalig en lokaal werd georganiseerd.

Decentralisatie van asielopvang wordt door Helsloot gezien als de beste oplossing, maar de logge organisatie van het COA maakt dit moeilijk. De weerstand tegen opvangcentra, vooral als het gaat om groepen met weinig kans op een verblijfsvergunning, is begrijpelijk. De kloof tussen bestuurders en de samenleving blijft een uitdaging in het debat over asielopvang in Nederland.