Staken voor zekerheid: wie is hier de echte baas?

In het hele land ligt het openbaar vervoer stil tot 08.00 uur vanochtend. Dit is de belangrijkste werkonderbreking van de actieweek, georganiseerd door de vakbonden. De bonden eisen dat het kabinet een bezuiniging van 6,5 miljard euro op de sociale zekerheid van tafel haalt. De FNV waarschuwt dat als het kabinet de acties niet serieus neemt, er na de zomer meer acties volgen. De vakbonden voelen zich momenteel sterk en maken gebruik van de nieuwe zichtbaarheid die deze acties met zich meebrengen.

De druk op het kabinet is groot, vooral door de nauwe samenwerking met de oppositiepartij Pro. Dit maakt het voor het minderheidskabinet moeilijk om om de vakbonden heen te werken. In het coalitieakkoord van D66, VVD en CDA staan ingrepen in de AOW, de WW en de WIA op de agenda. De vakbonden hebben al in maart het kennismakingsgesprek met het kabinet-Jetten verlaten vanwege deze plannen. Minister van Sociale Zaken Hans Vijlbrief heeft later geprobeerd om met werkgevers en werknemers in gesprek te gaan, maar dit was voor de vakbonden niet genoeg om hun acties op te schorten.

De vakbonden blijven vastberaden en houden deze week meer manifestaties en werkonderbrekingen. Ze willen pas weer in gesprek als de bezuinigingen uit de begroting voor Prinsjesdag zijn verwijderd. Vijlbrief heeft al laten weten dat de snellere stijging van de AOW-leeftijd niet zo'n haast heeft, maar de vakbonden willen eerst bewijs zien dat de bezuinigingen echt van de agenda zijn. Ze beschouwen het als een sigaar uit eigen doos, aangezien in 2019 afspraken zijn gemaakt over een langzamere stijging van de AOW.

Met de recente ontwikkelingen staan de vakbonden, onder leiding van Hans Spekman (FNV) en Hans van den Heuvel (CNV), weer volop in de schijnwerpers. Vijlbrief probeert de druk op de sociale partners te verhogen door hen te vragen met alternatieve bezuinigingen te komen. Hij benadrukt het belang van samenwerking om maatschappelijke versplintering te voorkomen, maar de vakbonden lijken niet gevoelig voor deze druk. Ze blijven in gesprek met werkgevers, maar beschouwen deze gesprekken als weinig constructief.

De politieke situatie versterkt de positie van de vakbonden. Zonder de steun van de grootste oppositiepartij, Pro, kan het kabinet de bezuinigingen niet door de Tweede en Eerste Kamer krijgen. De samenwerking tussen Pro en de vakbonden is dan ook versterkt, waarbij Spekman recentelijk als prominente spreker op een Pro-congres optrad. De toekomst van de sociale zekerheid hangt in de lucht, terwijl de vakbonden hun strijd voortzetten.