De schaduw van de luchtstrijd

In een recent rapport van het International Institute of Strategic Studies (IISS) wordt gesteld dat Rusland waarschijnlijk verantwoordelijk is voor een reeks onopgehelderde dronewaarnemingen in verschillende Europese landen. De Britse denktank concludeert dat deze drones zijn gelanceerd vanaf schepen die behoren tot de schaduwvloot van Rusland. De incidenten, die vanaf de zomer van 2024 plaatsvonden, vonden opvallend vaak plaats in de nabijheid van cruciale infrastructuur zoals vliegvelden en havens.

In totaal werden er 144 meldingen geregistreerd in twaalf landen, waaronder Nederland. Deze incidenten veroorzaakten onrust en benadrukten de kwetsbaarheid van de betrokken landen, die zich nauwelijks wisten te verweren tegen de drones. Zo sloot Denemarken luchthavens in Kopenhagen en Aalborg, wat leidde tot verstoring van honderden vluchten. België vroeg om versterking van luchtafweer uit het Verenigd Koninkrijk.

De onderzoekers baseerden hun conclusie op een analyse van het scheepvaartverkeer tijdens de incidenten. De schepen van de schaduwvloot zouden hun traceersystemen hebben uitgeschakeld, waardoor ze niet konden worden waargenomen. Het rapport gaat ook in op incidenten bij de militaire vliegbasis Volkel, waar beveiligers herhaaldelijk drones signaleerden, zelfs in groepen van tien. Ondanks pogingen van de luchtmacht om de drones te neutraliseren, bleef dit zonder succes.

De waarnemingen bij Volkel zijn bijzonder gevoelig, aangezien daar Amerikaanse B61-kernwapens zijn opgeslagen. De drones wisten meerdere dagen in de buurt van de vliegbasis te komen, wat de zorgen over de luchtverdediging van de NAVO versterkt. Het rapport suggereert dat deze drone-incidenten een doelbewuste poging zijn om kritieke infrastructuur in kaart te brengen en de luchtverdediging te testen, met een duidelijke strategische mislukking als gevolg.

Hoewel de Britse denktank geen direct bewijs levert dat de schepen aan de dronewaarnemingen zijn te linken, wijzen ze op een patroon dat niet kan worden verklaard door verkeerde identificatie of hobbyactiviteiten. Eerdere uitspraken van de Deense premier en een woordvoerder van de Europese Commissie wezen ook in de richting van Rusland, maar concreet bewijs bleef uit. In Nederland zijn onderzoeken door Defensie gestart, maar deze hebben tot nu toe weinig opgeleverd.