Cultuurcrisis: Wie draait er nu op voor Donkers rommel?

In de culturele sector lijkt er een groeiend probleem te zijn tussen directeuren en raden van toezicht. Dit wordt pijnlijk zichtbaar in de rechtszaken van Birgit Donker, oud-directeur van het Nederlands Fotomuseum, en Kaouthar Darmoni, voormalig directeur van Atria. Beide vrouwen werden ontslagen en kregen later gelijk van de rechter, die de raden van toezicht "ernstig verwijtbaar" gedrag aanwreef. Dit leidde tot hoge schadevergoedingen en een grote impact op hun persoonlijke leven en dat van hun gezinnen.

Darmoni beschrijft haar ontslag als een periode van "psychische marteling", wat niet alleen haar leven maar ook dat van haar zoon zwaar heeft beïnvloed. De culturele instellingen moeten niet alleen de schadevergoedingen betalen, maar ook de kosten voor juridische procedures en andere uitgaven die voortvloeien uit deze conflicten. Dit geld had beter besteed kunnen worden aan culturele projecten, maar belandt nu in de afhandeling van uit de hand gelopen situaties.

De Wet Bestuur en Toezicht Rechtspersonen (WBTR) heeft de machtsverhoudingen in de sector veranderd, waardoor raden van toezicht meer macht hebben gekregen. Dit heeft geleid tot een verzwakking van de rechtspositie van bestuurders. Experts pleiten voor betere waarborgen en procedures om escalaties te voorkomen. De nieuwe Governance Code Cultuur, die in 2027 van kracht moet worden, biedt enkele richtlijnen, maar de implementatie hiervan is nog een uitdaging.

Er is een groeiende roep om toezicht op de toezichthouders zelf, zodat de verantwoordelijkheden beter verdeeld worden en er meer aandacht komt voor de kwetsbare positie van vrouwelijke leidinggevenden. De gesprekken hierover zijn gaande, maar het blijft een complex vraagstuk. Voor de betrokken directeuren blijft de schade groot, en de weg naar herstel is lang.