Van slachtofferschap naar explosieve keuzes

In de avond van 2 september 2025 wordt de 14-jarige D. op het Amsterdamse Waterlooplein benaderd door onbekenden. Hij ontvangt een tas met explosieven en wordt gedwongen om deze bij een restaurant achter te laten. Terwijl de politie live meekijkt, wordt D. snel gepakt. Hij verklaart dat hij onder druk is gezet via Snapchat en bang was voor zijn eigen veiligheid.

De zaak roept vragen op over de rol van minderjarigen in de criminaliteit. De 17-jarige Q., die betrokken is bij de zaak, ontkent zijn betrokkenheid, maar zijn dna is gevonden op de tas. De rechtszaak tegen hem vindt achter gesloten deuren plaats, terwijl de rechter zich afvraagt hoe om te gaan met jongeren die als dader worden gezien, maar ook slachtoffer zijn van dwang.

Sinds 2022 is er in Nederland een explosiegolf gaande, waarbij steeds jongere jongens betrokken zijn. Criminologen wijzen op de invloed van sociale media en de druk die jongeren ervaren om deel te nemen aan criminele activiteiten. Voor velen lijkt het een manier om geld te verdienen of hun reputatie te versterken, ondanks de risico's.

De discussie over slachtofferschap versus daderschap is complex. Jongeren worden vaak geronseld met beloftes van geld, maar het blijkt dat ze zich in een web van dwang bevinden. De politie en het Openbaar Ministerie staan voor de uitdaging om deze jongeren te herkennen als slachtoffers van criminele uitbuiting, terwijl ze ook verantwoordelijk zijn voor hun daden.

De vraag blijft: hoe moet justitie omgaan met minderjarigen die betrokken zijn bij ernstige misdaden? Het non-punishmentbeginsel biedt mogelijkheden om hen als slachtoffers te beschouwen, maar de realiteit is dat de scheidslijn tussen slachtofferschap en daderschap vaak vervaagt. Dit dilemma vraagt om een zorgvuldige afweging en een nieuwe benadering van jeugdcriminaliteit.